Archive

Tag Archives: Language

Culte de la semaine : EU

Ευρωβουλευτής
άσπρη λέξη της ημέρας)

Ουσιαστικό που χρησιμοποιείται και για τα δύο γένη (αρσενικό και θηλυκό). Για το θηλυκό γένος χρησιμοποιείται επίσης και ο τύπος ευρωβουλευτίνα. Ευρωβουλευτής είναι το μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Οι ευρωβουλευτές εκλέγονται κάθε πέντε χρόνια με άμεση καθολική ψηφοφορία. Στις πρώτες ευρωπαϊκές εκλογές που πραγματοποιήθηκαν το 1979 είχαν εκλεγεί 410 ευρωβουλευτές, οι οποίοι υπό την πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Simone Weil βρέθηκαν γρήγορα στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, καταψηφίζοντας τον προϋπολογισμό της Ε.Ε. για το 1980. Κάθε διεύρυνση της Ε.Ε. συνοδεύεται από αύξηση των ευρωβουλευτών, ενώ με κάθε νέα Συνθήκη, από την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη του 1987 και το Μάαστριχτ του 1993 μέχρι τη νέα Συνθήκη της Λισσαβόνας, οι ευρωβουλευτές κερδίζουν συνεχώς νέες αρμοδιότητες και συμμετέχουν σε μία νομοθετική διαδικασία που έχει ξεπεράσει πλέον τα όρια του εθνικού κράτους. Οι ευρωβουλευτές πρέπει να έχουν την υπηκοότητα ενός εκ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αν και τα κριτήρια που πρέπει να πληρούν πριν θέσουν υποψηφιότητα διαφέρουν από κράτος σε κράτος. Ένα βασικό στοιχείο των ευρωβουλευτών είναι η ανεξαρτησία της εντολής τους. Ο κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ορίζει σχετικά: «Οι βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ασκούν την εντολή τους ελευθέρως. Δε δεσμεύονται από οδηγίες ούτε από επιτακτικές εντολές». Στο παρόν Ευρωκοινοβούλιο η Ελλάδα έχει 24 ευρωβουλευτές, ενώ για τις προσεχείς εκλογές ο αριθμός των Ελλήνων ευρωβουλευτών μειώθηκε στους 22.

Culte de la semaine: EU – Têtes de liste et fromage (de tête)

Avec les élections européennes, nous assistons en direct à la naissance d’un nouvel animal politique au féminin : la tête de liste. Dans l’absolu, une liste se présente par la tête (une seule), continue par le corps et se termine par la queue, un peu comme un serpent : donc, quand il est question, par exemple, de plusieurs têtes de liste se rencontrant pour participer à un débat, liste doit rester au singulier (soit “une tête de liste” et “plusieurs têtes de liste”).

Culte de la semaine : EU Ο γύρος της Ευρώπης σε 2100 λέξεις

Linguistic peppering (σε μια ιδιαίτερα άνοστη προεκλογική περίοδο) από τον Nίκο Σαραντάκο. Worth reading through the end as always! (Μία των ημερών θα έρθει κι η σειρά μου για τον τρόπο με τον οποίο αναμιγνύω τις γλώσσες =)

Η Λισαβόνα είναι η πρωτεύουσα, Lisboa στα πορτογαλικά. Στα μεσαιωνικά λατινικά λεγόταν Ulisipona, στα κλασικά λατινικά Olisippo ή Ulisippo, Ολυσιπώνα την αναφέρει ο Στράβωνας, και σύμφωνα με το θρύλο την ίδρυσε ο Οδυσσέας (Ulysses), πράγμα που εξηγεί υποτίθεται τις ονομασίες αυτές, αν και πιθανότερη είναι η φοινικική ετυμολογία.

Επόμενος σταθμός, η Μαδρίτη, Madrid στα ισπανικά. Το όνομα από ένα φρούριο του 10ου αιώνα που λεγόταν Magerit στα αραβικά, το οποίο πολλοί θεωρούν ότι προέρχεται από το λατινικο Majoritum (major = μείζων, σπουδαίος) αλλά μάλλον το λατινικό είναι παρετυμολογία του αραβικού ονόματος. Αλλά αφού βρεθήκαμε στην Ισπανία θα πάμε και στη Βαρκελώνη, Barcelona. Λεγόταν Βαρκινών την ελληνιστική εποχή και λέγεται πως οφείλει τ’ όνομά της στον Αμίλκα Βάρκα, τον καρχηδόνιο στρατηγό που θρυλείται πως την ίδρυσε.

Δυο βήματα πιο πέρα είναι η Μασσαλία, πανάρχαια αποικία των Φωκαέων –το όνομα βέβαια δεν έχει ελληνική προέλευση, ίσως προέρχεται από κάποια ντόπια φυλή. Στα γαλλικά είναι Marseille, το επιπλέον r ίσως να το πήρε από τη συσχέτιση με τον θεό του πολέμου (Mars). Ανεβαίνουμε στο Παρίσι, που πήρε τ’ όνομά του από τους Parisii, μια κελτική φυλή που ζούσε εκεί και που είχε πρωτεύουσα τη Lutetia ή Λουτέτσια, όνομα γνωστό στους φίλους του Αστερίξ. Ο Ιουλιανός, που είχε αγαπήσει το Παρίσι όπου έζησε χρόνια, έγραφε για «την φίλην Λουτεκίαν, ονομάζουσιν δε ούτως οι Κελτοί των Παρισίων την πολίχνην».

Culte de la semaineΠαπαγαλάκια: Η ιστορία της λέξης

O Νίκος Σαραντάκος για τον ψιττακό, τους babbagā και papagá κοκ. Εξαιρετικό ανάγνωσμα!

Στα αρχαία, ο παπαγάλος λεγόταν ψιττακός. Όπως το πουλί ήρθε με τις στρατιές του Μεγαλέξαντρου από την Ινδία, έτσι και η λέξη, κατά πάσα πιθανότητα. Η λέξη υπάρχει στα ελληνικά με διάφορες μορφές (ψιττακός, σιττακός, βίττακος, ψίττας, σίττας) κι έτσι δεν είναι εύκολο να βρούμε την αρχική ινδική λέξη. Η ελληνική λέξη πέρασε στα λατινικά, psittacus, αλλά στις ευρωπαϊκές γλώσσες έμεινε περιορισμένη στην επιστημονική ορολογία (αν και υπάρχει στα γερμανικά η λέξη Sittich).

Τα μεσαιωνικά χρόνια τους παπαγάλους τους εμπορεύονταν Άραβες (από την Ινδία) και τους ονόμαζαν babbagā ή babgā, μια λέξη που πιθανότατα είναι ονοματοποιία δηλ. προσπαθεί να αποδώσει τη φωνή του πουλιού. Η λέξη φτάνει στο Βυζάντιο ως παπαγᾶς. Με τις σταυροφορίες, το πουλί και η λέξη περνάνε στη Δύση· έχουμε το βορειοιταλικό papagá, το οποίο με παρετυμολογική διασταύρωση με τη λέξη gallus (πετεινός) δίνει τον μεσαιωνικό λατινικό τύπο papagallus, από όπου το παλαιό ιταλικό papagallo (14ος αιώνας· η σημερινή ορθογραφία είναι pappagallo) από όπου επέστρεψε η λέξη στα ελληνικά ως αντιδάνειο.

Όμως η διαδρομή της λέξης δεν τελειώνει εδώ. (More)

—–

Culte de la semaine: Birds (Παπαγάλοι κατά προτίμηση). – Προηγούμενα ποστ:

Frida Kahlo Me and My Parrots
Birds: Joseph Cornell
Culte de la semaine – Birds

Παπούτσι από τον τόπο σου και σκελετό απ’ τη ντουλάπα σου!

Τις προάλλες σ’ αυτό εδώ το ιστολόγιο, στα σχόλια που έκαναν οι αγαπητοί θαμώνες, επικρίθηκε ο κ. Παπαχελάς επειδή έγραψε Προσπαθώ να μπω στα «παπούτσια» ενός νέου παιδιού, που σε λίγες ημέρες θα δώσει πανελλαδικές εξετάσεις.

Δεν είμαι εξορισμού αντίθετος σε οποιοδήποτε φρασεολογικό μεταφραστικό δάνειο. Για παράδειγμα, στο παρελθόν είχα υπερασπιστεί την «κοντή μνήμη» ενώ σε άλλους είχε φανεί αμερικανιά (στο ίδιο σημείωμα δείτε ότι έψεξα τον κ. Παπαχελά για άλλη αμερικανιά του). Και αναγνωρίζω ότι σε τέτοια θέματα χωράει μπόλικος υποκειμενισμός. Ας πούμε, πολλοί ανατριχιάζουν με μιαν άλλη έκφραση που είναι της μόδας, μεταφραστικό πάλι δάνειο: εννοώ τους σκελετούς που κρύβονται στη ντουλάπα ή στο ντουλάπι, έκφραση που εγώ έχω επιδοκιμάσει, με μόνη ένσταση ότι πιο φυσιολογική μου φαίνεται η ντουλάπα, διότι πού να χωρέσει ο σκελετός σε ντουλάπι δυο πήχες;

Γιατί επιδοκιμάζω τους σκελετούς στη ντουλάπα ενώ δεν μ’ αρέσουν τα εισαγόμενα παπούτσια του κ. Παπαχελά; Στην πρώτη περίπτωση κρίνω ότι η παροιμιακή εικόνα είναι εξαιρετικά ζωντανή ενώ δεν υπάρχει ανάλογη ελληνική έκφραση, ενώ στη δεύτερη περίπτωση υπάρχει αυτόχθων έκφραση (να μπω/έρθω στη θέση του ή και να μπω στο πετσί του, που όμως δεν είναι εντελώς το ίδιο) όσο κι αν έχει κάπως φθαρεί. Βέβαια, ξαναλέω, μπορεί να πέφτω έξω, γι’ αυτό και περιμένω γνώμες.

Από το Ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου (via Manchurian)